Czy warto szczepić się na grypę?

Jaki jest cel szczepień przeciwko grypie?

Grypa to wysoce zaraźliwa choroba zakaźna powodowana przez wirusy zaliczane do trzech typów: A, B i C. Wykazują one wysoką zmienność antygenową, co oznacza, że mają zdolność do ciągłej zmiany swoich cząsteczek powierzchniowych. W efekcie nasz układ odpornościowy musi na nowo „uczyć się”, w jaki sposób produkować odpowiednie przeciwciała.

 

Szczepionki przeciwko grypie, zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), aktualizowane są co roku. W ten sposób po podaniu wzmacniają odporność na zakażenie wirusem, a w konsekwencji - zapobiegają powikłaniom pogrypowym. Do najczęstszych zalicza się zapalenie płuc i oskrzeli, ale także zaostrzenie chorób przewlekłych. Jednym z najgroźniejszych powikłań jest zapalenie mięśnia sercowego i zapalenie mózgu.

Kto jest narażony na powikłania po grypie?

Grypa jest poważną chorobą, która w sezonie infekcyjnym może zaatakować każdego. Dlatego specjaliści zalecają, aby osoby, u których nie występują przeciwwskazania, skorzystały z możliwości szczepienia.

 

W szczególności tę formę ochrony powinni wybrać pacjenci cierpiący na choroby przewlekłe, takie jak wady serca, niewydolność układu krążeniowego, cukrzyca czy osłabiona odporność. Dodatkowo również kobiety w ciąży (sama ciąża nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia!) oraz dzieci od 6. miesiąca życia.

 

Szczepienie jest zalecane także wszystkim, którzy na co dzień przebywają w dużych skupiskach ludzi, np. pracując w szkole, punktach usługowych, sklepach, ale także regularnie podróżują komunikacją publiczną.

Czy po szczepionce można zachorować?

Skuteczność szczepionek przeciwko grypie mierzona jest przede wszystkim w trzech aspektach: redukcji liczby wizyt u lekarza z powodu grypy, redukcji liczby hospitalizacji powodowanych chorobą i redukcji zgonów wywołanych komplikacjami pogrypowymi.

W zależności od grupy wiekowej, sezonu czy badanej wartości (wizyty, hospitalizacje, zgony) wynosi od 40 do nawet 90 procent.

 

Jeśli chodzi o same zachorowania, to wskaźnik skuteczności wynosi średnio 40-60%, co może wydawać się niewysoką wartością, ale ważna jest znajomość medycznego kontekstu.

 

W przeciwieństwie do szczepionek przeciwko stabilnym wirusom, takim jak odra, szczepionka na grypę nie może zagwarantować pełnej ochrony przed zachorowaniem.

 

Wirus grypy stale mutuje, przez co jest w stanie „oszukać” nasz układ odpornościowy, podczas gdy kontakt z wirusem odry uruchomi automatyczną odpowiedź immunologiczną.

 

Nie oznacza to jednak, że skoro szczepionka przeciwko grypie nie uchroni nas całkowicie przed zachorowaniem, to jest nieskuteczna. Szczepienie pomaga wytworzyć mechanizmy obronne, dzięki którym wirus nie przedostanie się do narządów - nerek, płuc czy serca.

 

Zatem celem podawania szczepionek przeciwko grypie nie jest zmniejszenie liczby zachorowań, ale przede wszystkim powikłań, które wymagają hospitalizacji i które mogą kończyć się śmiercią.

Najczęstsze mity o szczepionce przeciwko grypie

Najczęstszym powodem sceptycznego podejścia do szczepień jest przekonanie, że samo podanie szczepionki może wywołać chorobę. Tymczasem szczepionka zawiera inaktywowane (nieżywe) wirusy albo ich fragmenty, dlatego nie ma możliwości, aby wywołała chorobę.

 

Warto pamiętać, że naturalną reakcją organizmu na podanie szczepionki (niezależnie od jej rodzaju) może być podwyższona temperatura, ból ręki czy ogólne osłabienie przez 2-3 dni. Jeśli faktycznie doszło do zachorowania na grypę w krótki czas po szczepieniu, z największym prawdopodobieństwem wirus grypy zaatakował organizm jeszcze przed podaniem szczepionki.

 

Kolejnym szkodliwym mitem jest przekonanie, że tylko osoby słabszego zdrowia powinny się szczepić, ponieważ młode i silne organizmy sobie poradzą. Grypa może mieć ciężki przebieg u każdego, niezależnie od wieku czy stanu zdrowia.

 

Dodatkowo, szczepienie jest wyrazem odpowiedzialności za innych: zwiększając własną odporność na wirusa, zmniejszamy ryzyko jego przenoszenia i zarażania innych.

 

Ostatnią kwestią są NOP-y, czyli niepożądane odczyny poszczepienne. Zdarzają się one niezwykle rzadko (około 0,05% wszystkich podań), a ponad 95% z nich określanych jest jako łagodne. Ryzyko wystąpienia NOP-ów jest tak niskie, że nie powinno być argumentem za nieszczepieniem.

 

Podsumowując, jeśli mamy wątpliwości co do przyjmowania szczepionek przeciwko grypie, warto o nich porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą. To specjaliści, którzy posiadają aktualną wiedzę medyczną i nie kierują się niesprawdzonymi, nastawionymi na sensację, pogłoskami.

 

Przypisy:

1. CDC Seasonal Flu Vaccine Effectiveness Studies, za: https://www.cdc.gov/flu-vaccines-work/php/effectiveness-studies/index.html, dostęp 15.09.2026

2. Influenza Vaccine Effectiveness and Safety for the 2026-2027 Respiratory Season, za: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42684248/, dostęp: 15.09.2026

3. Szczepionka przeciw grypie działa w sposób, którego większość ludzi nie docenia, za: Polskie Towarzystwo Wakcynologii, https://ptwakc.org.pl/2023/10/18/szczepionka-przeciw-grypie-dziala-w-sposob-ktorego-wiekszosc-ludzi-nie-docenia/, dostęp 15.09.2026

4. Jak często NOP występują w Polsce i gdzie można to sprawdzić?, https://szczepienia.pzh.gov.pl/faq/jak-czesto-nop-wystepuja-w-polsce-i-gdzie-mozna-to-sprawdzic/, dostęp: 15.09.2026.