Mikrobiom jelit i skóry oraz jak o niego dbać?

Mikrobiom, a sposób porodu

Dzieci rodzone siłami natury, mające kontakt z mikrobiotą matki kolonizującą drogi rodne i okolicę okołoodbytniczą, wykazują mniejszą podatność na infekcje.

W ich przypadku wykazano również niższe ryzyko rozwoju różnorodnych chorób immunologicznych. Obserwuje się m.in. mniejszą zapadalność na alergie, choroby zapalne jelit, a także na białaczkę u dzieci urodzonych naturalnie. Tą tendencję można zauważyć nie tylko w pierwszym okresie życia, ale również w późniejszych latach.

Dzieci rodzone siłami natury, karmione mlekiem matki, mające kontakt ze zwierzętami i niewychowywane w sterylnych warunkach rzadziej cierpią na cukrzycę, otyłość i inne choroby cywilizacyjne.

Mikrobiom jelitowy: samopoczucie i apetyt

Mikrobiom jelitowy jest niezwykle bogaty i różnorodny. Przewód pokarmowy, a w szczególności właśnie jelita, to miejsce, które odznacza się największą ilością drobnoustrojów.

Każdy odcinek przewodu pokarmowego ma inną mikrobiotę. W żołądku, głównie ze względu na niskie pH, warunki do życia dla większości mikroorganizmów nie są zbyt korzystne. W jelitach jest jednak zupełnie inaczej. W miarę stała temperatura i wilgotność daje stabilne warunki do rozwoju całego ogromu różnych organizmów.

Dodatkowo, stale dostarczane są do nich związki, które stanowią pożywkę dla bakterii. Mikrobiom jelitowy jest determinowany przez genetykę, styl życia, sposób odżywiania się, a także inne wymienione wyżej czynniki. Mikrobiom jelit wpływa na odczuwanie apetytu, procesy przemiany materii i produkcję witamin.

Kolejną, bardzo ważną funkcją mikrobioty jelitowej jest ochrona organizmu przed różnego rodzaju patogenami. Kiedy jej równowaga zostaje zaburzona i nadmiernie namnażają się chorobotwórcze mikroorganizmy, dochodzi do dysbiozy i rozwoju procesu chorobowego.

Mikrobiom skóry: pierwsza linia obrony

Mikrobiom skóry, podobnie jak mikrobiom jelitowy nie jest jednorodny. W miejscach takich jak pachwiny lub pachy, panuje wyższa temperatura i wilgotność. Rozwijają się tam więc inne mikroorganizmy niż na skórze nóg lub rąk, która jest znacznie bardziej narażona na wysychanie i zmiany temperatury.

Wszystko co ma kontakt ze skórą, może wpływać na jej mikrobiom. Stosowane kosmetyki, leki, a także noszona odzież modyfikują warunki na skórze i tym samym mają znaczenie dla toczącego się na niej życia.

Mikrobiom skóry chroni przed namnażaniem się patogennych mikroorganizmów, których nadmierny rozwój może prowadzić do wystąpienia chorób skórnych. Skóra pokryta odpowiednimi bakteriami, wirusami i grzybami stanowi pierwszą linię obrony organizmu przed niekorzystnymi czynnikami zewnętrznymi i tym samym jest ważnym elementem systemu odpornościowego.

Zaburzenie mikrobioty osłabia barierę skórną. Niejednokrotnie wykazano, że u pacjentów ze schorzeniami dermatologicznymi, mikrobiom skóry różni się w stosunku do tego u osób zdrowych.

Jak zadbać o prawidłowy mikrobiom?

Trudno jest odpowiedzieć na pytanie jaki jest prawidłowy mikrobiom człowieka. Wiemy, jakie drobnoustroje przeważają na różnych obszarach organizmu, a także które z nich mogą wiązać się z rozwojem różnych chorób. Jednak jest to na tyle zróżnicowane i nieustannie zmieniające się środowisko, że trudno jest dokładnie określić prawidłowy i nieprawidłowy mikrobiom.

Pewna jest zależność między mikrobiomem a zaburzeniami o podłożu hormonalnym, immunologicznym, a nawet psychicznym, choć w wielu przypadkach trudno jest dokładnie określić jakie mikroorganizmy w i jakiej ilości przyczyniają się do ich rozwoju. Wiadomo również, że im bardziej zróżnicowany mikrobiom, tym lepiej dla ogólnego zdrowia - monotonna dieta, brak ruchu  i przebywanie stale w tym samym środowisku sprzyjają rozrastaniu się jednych kolonii mikroorganizmów i zdominowaniu przez nie pozostałych.

Aby zadbać o jak najlepszy stan mikrobioty, warto zwrócić uwagę na opisane wcześniej czynniki, które wpływają na rozwój korzystnych drobnoustrojów. Sposób odżywiania się i spożywanie produktów, które dostarczają substancje odżywcze dla mikrobioty jelitowej, a także zdrowy tryb życia wspiera namnażanie się dobroczynnych mikroorganizmów.

W razie potrzeby można też sięgnąć po probiotyki i prebiotyki, które dostarczają do organizmu odpowiednie szczepy bakterii i wspomagają rozwój mikrobioty.

 

Bibliografia:

1. Mohajeri M.H., Brummer R.J.M., et al., The role of the microbiome for human health: from basic science to clinical applications, Eur J Nutr, 2018, 57 (Suppl 1), 1-14

2. Malinowska M., Tokarz-Deptuła B., Deptuła W., Mikrobiom człowieka, Post Mikrobiol, 2017, 56, 1, 33-42

3. Binek M., Mikrobiom człowieka – zdrowie i choroba, Post Mikrobiol, 2015, 51, 1, 27-36

4. Kotlińska A., Huras H., Źródła i rola mleka kobiecego. Przegląd literatury przedmiotu, Zdrowie Publiczne i Zarządzanie, 2017, 15 (2), 178-180