Ten nowotwór może zniknąć. Jak obecna medycyna pomaga skutecznie chronić się przed wirusem HPV?

Co to jest wirus HPV?

Wirus HPV towarzyszy ludzkości od setek tysięcy lat. Badania ewolucyjne wykazały, że krążył już wśród naszych prehistorycznych przodków. Jednak od stosunkowo niedawna wiemy, że wirus ten jest bezpośrednią przyczyną rozwoju raka szyjki macicy. Odkrycie to zawdzięczamy niemieckiemu wirusologowi - Haraldowi zur Hausenowi, który za swoją pracę otrzymał w 2008 roku nagrodę Nobla.

 

Obecnie wiemy, że nawet 90% ludzi w ciągu swojego życia będzie miało styczność z co najmniej jednym z genotypów HPV¹. W większości przypadków infekcja zostaje zwalczona przez organizm samoistnie, ale przewlekłe zakażenie typami wysokoonkogennymi (hrHPV) może z czasem prowadzić do zmian komórkowych. Proces ten trwa średnio od 10 do 15 lat², dlatego pacjenci mają dużo czasu na skuteczną profilaktykę.

Skuteczna ochrona dla dzieci, młodzieży i dorosłych

Szczepienie przeciwko HPV jest najprostszą i jednocześnie najefektywniejszą metodą profilaktyczną. Szczepionka podana przez rozpoczęciem współżycia zmniejsza ryzyko rozwoju raka szyjki macicy i zmian przedrakowych o ok. 90%³. Potwierdzają to doświadczenia krajów, w których wdrożono powszechne programy szczepień.

 

W Szwecji, po zaszczepieniu 85% dziewcząt i 80% chłopców, naukowcy z Karolinska Institute odnotowali spadek obecności HPV 16 o 98%, a HPV 18 o 99%⁴. Co ważne, ochrona objęła również osoby nieszczepione dzięki rozwinięciu się odporności populacyjnej. Z kolei w Danii w rocznikach objętych szczepieniami obecność typów wysokoonkogennych spadła z kilkunastu do 1%.

Co warto wiedzieć o szczepionce HPV?

Szczepienie jest przeznaczone dla obu płci. Nastolatki od 9 do 14 roku życia przyjmują schemat 2-dawkowy. Dorośli również mogą skorzystać ze szczepień - w ich przypadku podaje się 3 dawki.

 

Nawet jeśli dana osoba miała już kontakt z wirusem, szczepienie nadal jest wskazane. Chroni przed innymi groźnymi genotypami i wspiera odporność. Badania wykazują, że u osób zaszczepionych wskaźnik eradykacji (procentowy odsetek pacjentów, u których udało się całkowicie wyeliminować wirusa) wynosi 72%. Dla porównania - wśród osób niezaszczepionych wynosi on 45%⁵. Co istotne - przed szczepieniem nie ma konieczności wykonywania testów.

Szczepienie ważne dla kobiet i mężczyzn

Profilaktyka HPV zazwyczaj kojarzona jest z kobietami, ponieważ to one najczęściej doświadczają powikłań, z których najgroźniejszy jest nowotwór szyjki macicy. Jednak należy pamiętać, że wirus brodawczaka ludzkiego odpowiada również za nowotwory okolic intymnych, gardła i jamy ustnej u obu płci. Dodatkowo, szczepienie chłopców i młodych mężczyzn pomaga budować skuteczną barierę ochronną w całym społeczeństwie i jeśli wyszczepienie osiągnie odpowiedni poziom, doprowadzi to do wyeliminowania wirusa HPV.

Czy mam HPV?

Oprócz szczepień, ważnym elementem dbania o swoje zdrowie jest regularne upewnianie się, że wirus nas nie zaatakował. Obecnie standardem ginekologicznym jest wykonywanie cytologii LBC (na podłożu płynnym). Jest ona dokładniejsza niż tradycyjna, a specjaliści polecają przeprowadzać ją raz w roku. Zarówno panie, jak i panowie, mogą również poddać się testom DNA hrHPV. Są one dostępne w większości placówek diagnostycznych.

 

Obecnie szczepionka przeciwko HPV jest całkowicie bezpłatna dla dzieci i młodzieży od 9. do 18. roku życia. Dorośli pacjenci mogą skorzystać z 50% refundacji na szczepionkę dwuskładnikową. Aby umówić się na szczepienie, należy odwiedzić swoją przychodnię Podstawowej Opieki Zdrowotnej lub zapisać się przez Internetowe Konto Pacjenta. Więcej szczegółów na temat szczepień przeciwko HPV: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/hpv/

 

 

Przypisy:

1. What is HPV?, strona: https://www.askabouthpv.org/hpv-facts/what-is-hpv, The International Papillomavirus Society. Dostęp 1.09. 2026

2. HPV and Cancer. National Cancer Institute, strona: https://www.cancer.gov/about-cancer/causes-prevention/risk/infectious-agents/hpv-and-cancer. Dostęp 1.09. 2026

3. Szczepionka przeciwko HPV. Strona: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/hpv/. Dostęp 1.09.2026

4. Naukowcy: dzięki szczepieniom przeciwko wirusowi HPV można uzyskać odporność stadną. Nauka w Polsce. Strona: https://scienceinpoland.pl/aktualnosci/news%2C106402%2Cnaukowcy-dzieki-szczepieniom-przeciwko-wirusowi-hpv-mozna-uzyskac-odpornosc. Dostęp 1.09.2026

5. Publisher Correction: Effect of vaccination against HPV in the HPV-positive patients not covered by primary prevention on the disappearance of infection, PubMed. Strona: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40500318/. Dostęp 1.09.2026