Pieczenie, mrowienie czy drętwienie dłoni i stóp są najczęstszymi objawami neuropatii obwodowej powodowanej chemioterapią. Leki cytostatyczne stosowane w chemioterapii mogą uszkadzać delikatne włókna nerwowe, zaburzając przewodzenie bodźców i powodując ból. Okazuje się, że witamina D skutecznie zapobiega tym skutkom ubocznym leczenia.
W jaki sposób witamina D wspiera układ nerwowy?
Witamina D przez większość pacjentów kojarzona jest z mocnymi kośćmi oraz odpornością. Jednak pełni ona jeszcze jedną ważną funkcję - neurologiczną. Dla pacjentów będących w trakcie leczenia onkologicznego oznacza to kilka kwestii.
Po pierwsze, witamina D wspiera regenerację osłonek nerwowych, które są niezbędne do przetrwania i naprawy uszkodzonych neuronów. Po drugie, pomaga wygaszać stan zapalny w obrębie tkanki nerwowej i zmniejsza stres oksydacyjny, do jakiego dochodzi np. przy stosowaniu cytostatyków. Jest to grupa substancji stosowanych w leczeniu onkologicznym, których zadaniem jest niszczenie komórek nowotworowych. Ich działanie nie jest jednak wybiórcze i wiąże się z wieloma skutkami ubocznymi.
Po trzecie, dowiedziono, że witamina D pomaga ustabilizować nadmierną pobudliwość komórek nerwowych. Jej zbyt niski poziom w organizmie pacjenta poddawanego chemioterapii prowadzi do odczuwania przez niego drętwienia czy nieprzyjemnego uczucia “przechodzenia prądu” w stopach i dłoniach.
Ważne obserwacje kliniczne
U pacjentów z wyjściowym niedoborem witaminy D (<30 ng/ml) znacznie częściej stwierdza się cięższy przebieg neuropatii po chemioterapii. Wyrównanie stężenia witaminy D we krwi nie tylko zmniejsza nasilenie dyskomfortu w dłoniach i stopach, ale wspiera również szybszą regenerację włókien nerwowych już po zakończeniu leczenia onkologicznego.
Jak suplementować witaminę D?
Witaminy D nie powinno się suplementować na własną rękę bez wcześniejszego oznaczenia jej poziomu. Obecnie badanie można przeprowadzić w każdym laboratorium diagnostycznym.
Jeśli pacjent jest w leczeniu onkologicznym, odpowiednią dawkę witaminy D powinien skonsultować z lekarzem prowadzącym - w przypadku głębokich niedoborów standardowe dawki stosowane w profilaktyce (np. 2000 IU) mogą być niewystarczające.
Zażywając witaminę D należy pamiętać, że rozpuszcza się ona w tłuszczach. Dlatego najlepiej przyjmować ją jednocześnie z posiłkiem, w którym znajduje się oliwa z oliwek, tłuste ryby, awokado czy orzechy.
Wyrównanie poziomu witaminy D jest prostym, bezpiecznym sposobem wspierania pacjentów w chemioterapii i znacznie podnosi ich codzienny komfort. O jej prawidłowy poziom powinni dbać jednak wszyscy, ponieważ skutki niedoborów wiążą się z szeregiem schorzeń - począwszy od osłabienia odporności, na osteoporozie kończąc.
Źródła:
Vitamin D Deficiency Increases Severity of Paclitaxel-Induced Peripheral Neuropathy. Jennaro T., et al. (2020), Frontiers in Oncology. Strona: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32166478/. Dostęp 1.09.2026
ostatnia zmiana: 22.09.2026 14:33:51
